Штогод 14 лістапада ва ўсім свеце праходзіць Сусветны дзень барацьбы з дыябетам, які быў уведзены ў 1991 годзе Міжнароднай дыябетычнай федэрацыяй і Сусветнай арганізацыяй аховы здароўя ў адказ на пагрозу ўзрастання захворвання на дыябет ва ўсім свеце.

Цукровы дыябет з’яўляецца сур’ёзнай медыка-сацыяльнай праблемай XXI стагоддзі. Важнасць праблемы захваральнасці на цукровы дыябет у свеце падкрэслівае прыняцце Генеральнай Асамблеяй Арганізацыі Аб’яднаных нацый у снежні 2006 года дэкларацыі па цукровым дыябеце, у якой выказваецца заклапочанасць адносна росту захваральнасці на цукровы дыябет у свеце – неінфекцыйнага захворвання, якое носіць характар эпідэміі. Цяпер цукровы дыябет займае вядучае месца ў сусветных праграмах аховы здароўя, дзе асаблівае месца ўдзяляецца даступнасці жыццёва важных лекавых сродкаў, прафілактыцы атлусцення і цукровага дыябету.

Па дадзеных СААЗ, цукровы дыябет павялічвае смяротнасць насельніцтва ў 2-3 разы і скарачае працягласць жыцця. Актуальнасць праблемы абумоўлена яшчэ і маштабнасцю распаўсюджвання дадзенай хваробы.

У Рэспубліцы Беларусь Сусветны дзень барацьбы супраць дыябету праводзіцца па ініцыятыве Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь з улікам рэкамендацый СААЗ.

Цукровы дыябет – хранічнае захворванне, якое развіваецца ў тых выпадках, калі падстраўнікавая залоза не выпрацоўвае дастаткова інсуліну або, калі арганізм не можа эфектыўна выкарыстоўваць выпрацоўваемы ім інсулін.

Інсулін – гармон, які рэгулюе ўзровень утрымання глюкозы ў крыві. Агульным вынікам некантралюемага дыябету з’яўляецца гіперглікемія, або павышаны ўзровень утрымання глюкозы ў крыві, што з часам прыводзіць да сур’ёзнага пашкоджання многіх сістэм арганізма, асабліва нерваў і крывяносных сасудаў.

Пры дыябеце 1 тыпу (раней вядомым як інсуліназалежны, юнацкі або дзіцячы), для якога характэрна недастатковая выпрацоўка інсуліну, неабходна штодзённае ўвядзенне інсуліну. Чыннік гэтага тыпу дыябету да канца незразумелая, таму ў цяперашні час яго нельга прадухіліць. Сімптомы ўключаюць празмернае мачаадлучэнне (поліўрыю), смагу (полідыпсію), пачуццё голаду, страту вагі, змяненне зроку і стомленасць.

Дыябет 2 тыпу (раней званым інсуліннезалежным або дарослым) развіваецца ў выніку неэфектыўнага выкарыстання інсуліну арганізмам, што ў значнай меры з’яўляецца вынікам залішняй вагі і фізічнай інэртнасці. Сімптомы могуць быць падобнымі з сімптомамі дыябету 1 тыпу, але часта з’яўляюцца менш выяўленымі. У выніку хвароба можа быць дыягнаставана па сканчэнні некалькіх гадоў пасля яе пачатку, ужо пасля ўзнікнення ўскладненняў. Да нядаўняга часу дыябет гэтага тыпу назіраўся толькі сярод дарослых людзей, але ў наш час ён дзівіць і дзяцей.

Гестацыйны дыябет з’яўляецца гіперглікеміяй, якая развіваецца ці ўпершыню выяўляецца падчас цяжарнасці. Жанчыны, якія маюць такую форму дыябету, маюць павышаную рызыку ўскладненняў падчас цяжарнасці і родаў. У іх таксама павышана рызыка захворвання на дыябет 2-га тыпу пазней. Часцей за ўсё гестацыйны дыябет дыягнастуецца падчас прэнатальнага скрынінга.

Асноўнымі фактарамі рызыкі развіцця захворвання з’яўляюцца:

  • генетычная схільнасць (захворванне на дыябет у блізкіх сваякоў), стрэс, празмернае ўжыванне лёгкаўсваяльных вугляводаў (цукар, мёд, цукеркі і г.д.);
  • узрост (чым старэй чалавек, тым вышэй ступень рызыкі);
  • атлусценне.

З мэтай прафілактыкі цукровага дыябету неабходна:

  • кантраляваць узровень глюкозы ў крыві пры наяўнасці ў блізкіх сваякоў цукровага дыябету, а таксама, калі ваш узрост перавышае 40 гадоў;
  • дамагацца зніжэння масы цела да нармальнага ўзроўню пры развіваецца атлусценні;
  • харчавацца правільна (абмежаваць спажыванне цукру і прадуктаў, якія змяшчаюць цукар, салодкіх напояў, белы хлеб, паменшыць колькасць насычаных тлушчаў – маргарын, сметанковы алей, сыр, тоўстае мяса, ужываць садавіну і гародніну ад 3 да 5 раз у дзень, харчавацца меншымі порцыямі);
  • весці лад жыцця з дастатковай рухальнай актыўнасцю, з улікам узросту і магчымасцей вашага арганізма;
  • адмовіцца ад шкодных звычак, ужывання алкаголю, тытунекурэння.
image_pdfimage_print