Адно пытанне збройніку: аб працы і не толькі…

Пытанне. Сёння дзяржаўнае прадпрыемства “Завод дакладнай электрамеханікі” – у авангардзе стварэння ў Беларусі ракетнага ўзбраення (РВ) і вытворчасці рэактыўных снарадаў. Важна, што галіна развіцця РУ знаходзіцца пад пастаянным кантролем Кіраўніка дзяржавы. Як Вы лічыце, чаму ракетнаму ўзбраенню ўдзяляецца такая пільная ўвага на самым высокім узроўні і якія магчымасці для развіцця ракетабудавання на прадпрыемстве і перспектывы гэтага напрамку дзейнасці для краіны ў цэлым?

Адказ. Хацелася б адзначыць, што патрэба нашай краіны ў такога роду ўзбраенні аб’ектыўная і звязаная з мэтамі палітыкі дзяржавы ў сферы гарантавання нацыянальнай бяспекі. Яны – гэтыя мэты, у сваю чаргу, таксама ўзніклі не на пустым месцы, а сфармаваліся зыходзячы з ваенна-палітычнай абстаноўкі ў свеце і асобных рэгіёнах.

Ініцыяваныя на самым высокім узроўні дзяржаўныя праграмы ў галіне распрацоўкі ракетнага ўзбраення даюць усе падставы лічыць, што значэнне выказвання “хочаш свету – рыхтуйся да вайны” найлепшым чынам разумее, у першую чаргу, сам Галоўнакамандуючы Узброенымі Сіламі Рэспублікі Беларусь – Прэзідэнт краіны Аляксандр Лукашэнка.

Яшчэ ў 2020 годзе падчас сустрэчы з прадстаўнікамі Дзяржкамваенпрама ў рамках азнаямлення з ваеннымі распрацоўкамі Кіраўнік дзяржавы адзначыў, для чаго Беларусі неабходна ракетнае ўзбраенне – «Добра было б, калі б усе дзяржавы ўзялі і адмянілі войны, але пакуль яшчэ… вайну ніхто не адмяняў. І, на жаль, да яе даводзіцца рыхтавацца ў мірны час…», – і выразна абазначыў стратэгічную задачу, якая стаіць перад дзяржавай у сферы абароны, у тым ліку ў выпадку ваеннай агрэсіі звонку: «… Самы лепшы адказ з пункту гледжання ўзбраенняў на сённяшні дзень. – гэта ракеты, высокадакладная зброя”.

Таму, без сумневу, усе практычныя крокі ў галіне ракетабудавання адпавядаюць мерам па забеспячэнні ваеннай бяспекі нашай дзяржавы ў мірны час, прадугледжаным Ваеннай дактрынай Беларусі.

Далей, калі прааналізаваць характар ваенных канфліктаў і рэсурсы, якія ідуць на развіццё новых сродкаў узброенай барацьбы, мы ўбачым, што адным з найважнейшых арсеналаў у сучаснай вайне з’яўляецца менавіта ракетнае ўзбраенне. Аб’ёмы яго расходавання бакамі ўзброеных канфліктаў высокай інтэнсіўнасці складаюць дзясяткі тысяч узораў у месяц, як і закупкі ракетнага ўзбраення краінамі, якія рыхтуюцца да ўзброеных сутыкненняў.
І гэтую аб’ектыўную рэальнасць проста немагчыма ігнараваць. І хоць усе віды РВ мы не зможам вырабляць у нашай краіне з-за немэтазгоднасці і вялізнага кошту, але, як адзначыў Кіраўнік дзяржавы, «…мы павінны арыентавацца на тое, што магчыма. Таму мы ствараем адпаведныя ракетныя вытворчасці… нам патрэбная свая ракета. Мы не можам ствараць зброю, па якой мы будзем залежаць ад іншых краін».

Вядома, распрацоўка і стварэнне ўласных ракет, і тым больш развіццё такой галіны, як ракетабудаванне, патрабуюць каласальных рэсурсаў. У тым ліку размова ідзе аб навуковых, інжынерна-канструктарскіх кадрах – спецыялістах з унікальнымі кампетэнцыямі і глыбокай профільнай падрыхтоўкай, з аднаго боку. А з іншай – яшчэ і мелых за спіной шматгадовы досвед вытворчасці ракетнага ўзбраення. У адным шэрагу з гэтымі фактарамі – развіццё навуковай школы, неабходнасць мець высокія тэхналогіі, сучаснае вытворчае, выпрабавальнае абсталяванне і многае іншае.

На сённяшні дзень на нашым прадпрыемстве эфектыўна прымяняюцца і ўдасканальваюцца не толькі базавыя методыкі для стварэння пэўных відаў узбраення, ваеннай і спецыяльнай тэхнікі (ВВСТ), але выкарыстоўваюцца і прагрэсіўныя тэхналогіі ў галіне стварэння прадукцыі ваеннага прызначэння (ПВЗ). Мы з усёй адказнасцю ставімся да патрабаванняў, якія прад’яўляюцца да навукова-тэхнічнай базы профільных вытворчасцей. Прадпрыемства мае дастатковыя для вытворчасці ПВН плошчы, унікальную выпрабавальную базу, адпаведныя навуковыя, інжынерныя, канструктарскія і кіраўнічыя кадры.

Мы стараемся даследаваць і задзейнічаць усе існуючыя магчымасці ў частцы забеспячэння вялікіх аб’ёмаў вытворчасці, высокай ступені яе лакалізацыі, а таксама зніжэння кошту вырабаў пры патрабаваным узроўні якасці. Трэба адзначыць, што задача лакалізацыі вытворчасці сама па сабе дарагая і складаная як у арганізацыйным, тэхналагічным, так і навукова-тэхнічным планах.

Мы разумеем, што за самастойным, “з нуля”, развіццём тэхналогій ракетнай вытворчасці стаяць вялізныя фінансавыя ўкладанні. Але, як вы разумееце, такія сродкі, як правіла, абмежаваныя. Таму нашае прадпрыемства рацыянальна падыходзіць да расходавання сродкаў, набываючы гатовыя тэхналогіі і паступова іх асвойваючы, а таксама выкарыстоўваючы метад зваротнай інжынерыі. Жадаю падкрэсліць, што гэтымі рашэннямі магчымасці нашых адмыслоўцаў не вычэрпваюцца. Наадварот. З атрыманнем і засваеннем пэўных унікальных базавых тэхналогій ракетнай вытворчасці (БТРВ) пачынаецца планамерная работа па іх глыбокім вывучэнні з мэтай удасканалення. І тут прадпрыемства ўжо цяпер мае добры патэнцыял.

Пералік, па якім зараз вядуцца работы, які дазваляе палепшыць БТРВ, дастаткова шырокі. У гэтым напрамку мы выкарыстоўваем перадавы вопыт дзяржаў-лідэраў сусветнага рынку зброі, асноўную долю якога займае РВ па параметрах “кошт-эфектыўнасць”.
У любым выпадку, гэтак складаныя напрамкі, як ракетабудаванне, могуць развівацца толькі з апорай на ўнікальныя кампетэнцыі навукоўцаў, канструктараў, інжынераў, тэхнолагаў, вытворцаў.

У сістэме Дзяржкамваенпрама ёсць шэраг прадпрыемстваў, якія займаюцца ракетнай тэматыкай. Але, на жаль, у Беларусі ў сферы вышэйшай адукацыі пакуль недастаткова профільных кафедраў і факультэтаў. На этапе развіцця і, што вельмі радуе, у цеснай кааперацыі з навуковымі арганізацыямі і сістэмай адукацыі Расіі, знаходзіцца айчынная навуковая школа па такіх галінах ведаў, як агульнае праектаванне РУ, хімія ракетных паліваў і порахаў, звышгукавая аэрадынаміка, тэрмадынаміка, тэорыя аўтаматычнага кіравання.

Аб’ектыўна ацэньваючы магчымасці супрацоўніцтва з Расійскай Федэрацыяй у рамках Саюзнай дзяржавы, мы выбралі аптымальны шлях, арганізаваўшы падрыхтоўку нашых спецыялістаў для высокатэхналагічных галін у Расіі.

З улікам таго, што перад нашай дзяржавай стаяць сур’ёзныя выклікі, якія патрабуюць каардынацыі намаганняў у павышэнні абараназдольнасці Беларусі, у сферах вытворчасці, развіцця тэхналогій і падрыхтоўкі кадраў ва ўмовах дэфіцыту рэсурсаў, неабходны дакладнае планаванне і напружаная сумесная работа калектываў шырокага спектра прадпрыемстваў і арганізацый абароннага сектара эканомікі. (ОСЭ).

Шмат новых задач у нас наперадзе. Але пэўны задзел ужо створаны. Перакананы, што пры высокай арганізаванасці і жаданні развівацца, нарошчванні ўжо існуючых кампетэнцый, мы здолеем дабіцца яшчэ больш важкіх вынікаў, зрабіўшы ўсё магчымае для забеспячэння надзейнай абароны нашай краіны. І такія магчымасці сёння ёсць ва ўсіх прадпрыемстваў галіны.