14 лістапада - Сусветны дзень барацьбы з дыябетам — Завод дакладнай электрамеханікі

Сусветны Дзень барацьбы з цукровым дыябетам быў заснаваны Міжнароднай дыябетычнай федэрацыяй сумесна з Сусветнай арганізацыяй аховы здароўя (СААЗ) у 1991 годзе ў адказ на занепакоенасць узрастаючай частатой выпадкаў захворвання на цукровы дыябет (СД) у свеце.

Праводзіцца штогод у большасці краін свету 14 лістапада – у дзень нараджэння канадскага лекара і фізіёлага Фрэдэрыка Банцінга, які разам з лекарам Чарльзам Бестам адыграў вырашальную ролю ў адкрыцці ў 1922 годзе інсуліну. З 2007 года Сусветны дзень дыябету адзначаецца пад эгідай ААН.

Цукровы дыябет – гэта хранічнае захворванне, якое характарызуецца ўстойлівым павышэннем ўзроўню глюкозы ў крыві. Прычынамі развіцця з’яўляюцца недастатковая выпрацоўка інсуліну падстраўнікавай залозай ці памяншэнне адчувальнасці клетак арганізма да яго.

Інсулін – гэта гармон, які дапамагае глюкозе трапляць у клеткі арганізма для вытворчасці энергіі. Пры недахопе інсуліну або пры неадчувальнасці да яго глюкоза паступова назапашваецца і пашкоджвае драбнюткія крывяносныя пасудзіны (мікрацыркулятарнай рэчышча). З часам пачынаюць развівацца тыповыя і вельмі небяспечныя ўскладненні цукровага дыябету: зніжэнне функцыі нырак, паражэнне сятчаткі вока, развіццё нейропатий і сіндрому дыябетычнай ступні. Гэта значыць пакутуюць тыя органы і тканіны, у працы якіх стан мікрацыркулятарнага рэчышча з’яўляецца вызначальным. Гэта не значыць, што астатнія тканіны арганізма не адчуваюць негатыўнага ўздзеяння – дыябет выклікае сістэмныя парушэнні ў нармальнай жыццядзейнасці арганізма, проста ў яго маюцца так званыя “органы-мішэні”, якія пакутуюць першымі і першымі выклікаюць значныя парушэнні функцыі органаў.

Цукровы дыябет бывае двух тыпаў. Пры дыябеце першага тыпу сама падстраўнікавая залоза выпрацоўвае недастатковую колькасць інсуліну. Часцяком гэта адбываецца з-за збояў у працы імуннай сістэмы, калі яна знішчае ўласныя здаровыя клеткі падстраўнікавай залозы. Гэты тып дыябету ў пераважнай большасці выпадкаў развіваецца ў дзіцячым або юнацкім узростах і адразу патрабуе “замяшчальнай” тэрапіі інсулінамі.

Дыябет першага тыпу нельга прафілактаваць, але своечасовы пачатак лячэння дазваляе запаволіць развіццё захворвання і прадухіліць з’яўленне ўскладненняў.

Пры дыябеце другога тыпу арганізм па розных прычынах губляе адчувальнасць тканін да выпрацоўваемага інсуліну, гэта значыць развіваецца инсулинорезистентность. Сярод усіх хворых каля 90 працэнтаў маюць менавіта дыябет другога тыпу. На шчасце, лекары ўсталявалі пэўныя фактары рызыкі, якія прыводзяць да развіцця гэтай хваробы. Гэта значыць, што пры пісьменнай прафілактыцы дыябету можна пазбегнуць.

Да фактараў рызыкі дыябету другога тыпу адносяцца:

узрост старэйшы за 45 гадоў;
генетычная схільнасць, г.зн. наяўнасць цукровага дыябету другога тыпу ў блізкіх сваякоў;
залішняя вага;
маларухомы лад жыцця;
залішняе ўжыванне вугляводаў у паўсядзённым рацыёне харчавання;
у жанчын – нараджэнне дзіцяці вагой больш за 4 кг або гестацыйны цукровы дыябет пры цяжарнасці;
хранічны стрэс.

І калі на некаторыя фактары, напрыклад, узрост ці хваробы сваякоў, чалавек паўплываць не можа, то ўсе астатнія фактары могуць быць скарэкціраваны шляхам мадыфікацыі ладу жыцця. Так што неабходна для прафілактыкі цукровага дыябету.

Здаровае харчаванне. Неабходна ўжываць у ежу больш прадуктаў з высокім утрыманнем абалоніны (садавіны, гародніны, цельнозерновых прадуктаў), менш гародніны з крухмалам (бульбы, кукурузы) і прысмакаў. Людзям з залішняй вагой рэкамендуецца зменшыць колькасць спажываных штодня калорый. Малочныя прадукты, мяса і рыба павінны быць нятлустымі.
Рэгулярныя фізічныя нагрузкі. Любая аэробная нагрузка – няхай гэта будзе бег, плаванне, язда на ровары, хада па ўсходах ці нават актыўная ўборка – па паўгадзіны ў дзень пяць дзён у тыдзень дабратворна ўплывае на абменныя працэсы і дапамагае зладзіцца з залішняй вагай. Фізічныя практыкаванні дапамагаюць павысіць адчувальнасць арганізма да інсуліну.
Падтрыманне нармальнай вагі.
Перыядычны кантроль ўзроўню глюкозы людзям з фактарамі рызыкі і людзям старэйшыя за 45 гадоў.